Het is echt!

Rijdend door het glooiende landschap van Zuid-Polen richting Auschwitz, vroegen we ons af: waarom hier? Het antwoord is even efficient als pijnlijk en omdat het zo efficient is, nog pijnlijker: er lag al een spoorlijn, er waren al barakken en meer dan drie miljoen Joden in Polen. Lang nadenken over hoe mensen andere mensen moedwillig en doordacht zoiets kunnen aandoen wil je niet en nog minder wil je erover nadenken dat jij er tussen had kunnen staan, met Jodenster of juist met adelaar op je uniform.

De sfeer is grimmig, wat dat betreft paste het weer goed: druilerig en grijs. Jelle liep wat druilerig, misschien wel dromerig richting de poort van Birkenau. Eerst observeren we een open plek met lage gebouwen, verspreid over een groot gebied. Pas als je binnenkomt en de geschiedenis die zich hier heeft afgespeeld daadwerkelijk laat binnenkomen en de functionaliteit van de gebouwen begint te begrijpen, schiet een ander perspectief naar de voorgrond.

Terug in de auto zijn we wat stilletjes. We hebben gesjokt, gelezen, beleefd en gerouwd. In de kebabzaak, terug in Krakau, stelt de eigenaar: "you maybe have seen the photo's, or the documentaries on tv, but if you are really there, it's real."

Het is echt. Het is echt gebeurd. Goed om dit in het collectieve geheugen te rammen en altijd de Ander in het gelaat te zien.